martes, 6 de julio de 2010

Festas Gastronómicas Populares

Convén examinar un feito social importante no noso país: as festas gastronómicas populares. A través da historia de Galicia viñéronse celebrando romarías e feiras que estaban revestidas dun carácter de celebración gastronómica. Nelas, as familias levaban viño e empanadas ou ben asaban un cabrito que os seus integrantes repartían sobre un mantel estendido sobre a herba á sombra dun carballo. Era tamén moi habitual que os feirantes e romeus tras efectuar os seus tratos, ou formular os seus rezos e peticións, tomasen viño en rústicas tabernas improvisadas ou estables, e desen conta de racións de carne ao caldeiro, bacallau con patacas ou polbo á feira, mentres escoitaban o son dunha gaita. A media tarde, ou á noitiña, tomaban algunha copa de resolio acompañado de rosquillas ou melindres.

As festas gastronómicas consisten na exaltación dun produto ou prato gastronómico. Gozan de gran aceptación e a súa celebración constitúe un verdadeiro acontecemento social. Estas festas gastronómicas populares xorden na década dos sesenta, coa superación dos problemas alimentarios do país, o incremento paulatino do nivel de vida e os cambios sociais e políticos que albiscaban o renacer da identidade colectiva galega tras do franquismo. Conforme ía quedando atrás o mundo rural e mariñeiro tradicional, este pasaba a idealizarse no terreo gastronómico. É o nacemento do "enxebre", unha palabra de gran éxito popular, que tivo a súa expresión preferente no campo da gastronomía e o produto que lle serve de base.

Non cabe dúbida que este feito garda estreita relación co intenso éxodo do campo á cidade -en moitos casos, da aldea á vila- co correspondente aumento da poboación urbana, o xa mencionado incremento do nivel de vida e a mellora sensible da dieta (que deixaban atrás os anos do fame). Comezan a partir de entón o leite industrial (primeiro de bolsa, logo de tratrabrik), os iogures, o pan elaborado en modernas panificadoras e a bollería industrial, o polo e o porco de granxa, o peixe conxelado, etc. co que se inicia un proceso de idealización da comida caseira típica do país, elaborada en potes pendurados sobre lareiras ou instalados sobre cociñas de ferro (substituídas polas modernas de gas butano). Daquela é cando se propaga o concepto da comida “enxebre”, que ten moito de celebración do sabor que tiñan outrora os “auténticos” alimentos típicos do país elaborados mediante procedementos culinarios simples, pero con resultados louvables. Adóitase valorar as cousas cando comezan a perderse, e no surximento do festexo gastronómico hai algo de nostálxico, como tamén de afirmación e orgullo do produto xenuíno da localidade en cuestión. Tenuemente deu comezo tamén na década dos sesenta un fenómeno de cambio de conciencia ao compás do avance da sociedade de consumo (anteriormente, era para a maioría unha sociedade de autoproducción e subconsumo) que as autoridades relixiosas acusan de “auxe da mentalidade materialista”. O feito constatable é que as festas gastronómicas constitúen un fenómeno laico.

(Publicado no xornal Galicia Hoxe, 02/07/2010)

No hay comentarios:

Publicar un comentario en la entrada